Preparaty do czyszczenia elektroniki

Preparaty do czyszczenia elektroniki
Pobierz PDF Download icon

Urządzenia i komponenty elektroniczne, dla uzyskania najlepszych parametrów, wysokiej jakości i niezawodności, wymagają stosowania odpowiednich preparatów czyszczących. Jest to kluczowe na etapie produkcji i montażu, poprawia funkcjonowanie i niezawodność w okresie użytkowania wyrobu i jest niezbędne do czynności serwisowych. Wachlarz produktów jest naprawdę szeroki, dlatego wybraliśmy te najbardziej przydatne w pracowni konstrukcyjnej.

Preparaty do czyszczenia elektroniki to bardzo szeroka kategoria produktów. Wliczamy do niej środki do mycia PCB, preparaty usuwania warstw utlenionych, skorodowanych czy tłustych, preparaty do czyszczenia i konserwacji styków, środki do czyszczenia optyki, elementów precyzyjnych oraz preparaty do czyszczenia obudów i ekranów. Zaczniemy od początku, czyli od środków stosowanych na etapie produkcji i montażu.

Na bazie izopropanolu

Bardzo powszechną grupą środków do mycia płytek PCB po montażu są środki bazujące na alkoholu izopropylowym. Są one bardzo wydajne, szybko usuwają topniki i dobrze je rozpuszczają oraz absorbują zanieczyszczenia. Ponadto izopropanol szybko odparowuje, nie jest agresywny wobec materiałów powszechnie stosowanych i jest stosunkowo tani. Jego zasadniczą wadą, podobnie jak większości alkoholi, jest łatwopalność.

W związku z tym ogranicza dopuszczalną temperaturę pracy do poziomu 40...70°C oraz wymaga stosowania różnych zabiegów przeciwdziałających zjawiskom ESD.

Fotografia 1. Izopropanol w postaci sprayu

Izopropanol dostępny jest w pojemnikach o różnej pojemności, ale bardzo praktycznym rozwiązaniem jest pojemnik w postaci sprayu (fotografia 1), który umożliwia łatwe dozowanie środka, a dostępne są także wersje wyposażone w pędzelek. Może mieć wiele różnych zastosowań, oprócz mycia płytek po montażu, stosowany jest np. jako zmywacz do substancji tłustych i smarów lub do usuwania wodoodpornych tuszy. Dostępny jest też w wersji o wysokiej czystości, przeznaczonej do czyszczenia optyki. Preparaty na bazie izopropanolu przeznaczone specjalnie do mycia PCB są wzbogacone o substancje, które przeciwdziałają powstawaniu osadu na powierzchni płytki, w trakcie odparowywania środka. Można je rozpoznać po odpowiedniej nazwie lub po zabarwieniu, zwykle lekko różowym (fotografia 2). Nadają się do mycia ręcznego oraz w myjkach ultradźwiękowych.

Fotografia 2. Preparat na bazie izopropanolu przeznaczony do mycia PCB
Fotografia 3. Wodny preparat do mycia PCB

Preparaty wodne

Drugą grupą środków do mycia płytek PCB są środki wodne (fotografia 3). Są niepalne, łatwe do przechowywania i stosowania, a jednocześnie skutecznie usuwają topnik. Cechują się dość delikatnym działaniem, gdyż zawierają środki powierzchniowo czynne, reagujące tylko z niektórymi substancjami. W przeciwieństwie do środków agresywnych, cechują się dobrą filtracją, co zmniejsza koszty użycia. Wadą wodnych środków myjących jest konieczność długiego osuszania PCB w wysokiej temperaturze po procesie mycia, ponieważ szybko penetrują materiały używane w montażu SMD. Dostępne są wersje przeznaczone specjalnie do myjek ultradźwiękowych (fotografia 4).

Fotografia 4. Wodny preparat do mycia PCB przeznaczony do stosowania w myjkach ultradźwiękowych

Sprężone powietrze

Pojemniki ze sprężonym powietrzem (fotografia 5) umożliwiają uzyskanie intensywnego i skoncentrowanego nadmuchu do trudno dostępnych miejsc. Pozwala to na szybkie i skuteczne osuszenie np. po myciu po montażu. Doskonale nadaje się do usuwania kurzu z różnych elementów, nawet najbardziej niedostępnych, oraz takich, gdzie nie można zastosować czyszczenia na mokro i wymagane jest całkowite odpylenie. Jest to rozwiązanie absolutnie czyste, nie pozostawia żadnych śladów, doskonale sprawdza się w czyszczeniu optyki czytników płyt CD/DVD/Blu-Ray lub aparatów fotograficznych i kamer.

Fotografia 5. Sprężone powietrze w wersji standardowej oraz niepalnej

Sprężone powietrze dostępne jest w dwóch wariantach: standardowe (palne) oraz niepalne. Warto o tym pamiętać, ponieważ iskrzenie w obwodzie lub np. otwarty płomień lutownicy gazowej mogą doprowadzić do niebezpiecznej sytuacji.

Czyszczenie i konserwacja styków

Szeroką kategorią produktów chemicznych stosowanych w elektronice są preparaty do czyszczenia i konserwacji styków. Możemy wyróżnić dwie grupy. Pierwszą z nich są preparaty czyszczące, będące mieszaniną rozpuszczalników i innych średnio aktywnych substancji. Usuwają smary, oleje i silikon, rozpuszczają warstwy tlenków, siarczków i innych, trudnych do usunięcia zabrudzeń.

Fotografia 6. Preparat do czyszczenia potencjometrów

Polecanymi preparatami tego typu są np. CLEANSER PR – profesjonalny spray do czyszczenia, smarowania i ochrony przed korozją styków i pól ślizgowych potencjometrów (fotografia 6); KONTAKT 60 – czyszczący spray, rozpuszczający tlenki. Jest szczególnie polecany do regeneracji skorodowanych, zużytych i zabrudzonych styków (fotografia 7). Po jego użyciu przywracana jest niska rezystancja styku gwarantująca mały spadek napięcia.

Fotografia 7. Preparat do czyszczenia styków

Drugą grupą są preparaty o działaniu smarująco-konserwującym, przeznaczone do ochrony przed wilgocią i korozją styków i elementów elektromechanicznych. Powodują powstanie cienkiej warstwy smarującej zabezpieczającej przed szybkim zużyciem styków elektrycznych nowych lub po regeneracji, zapewniając ich długotrwałą i bezawaryjną pracę. Polecanym preparatem tego typu jest KONTAKT S61, który ma własności antykorozyjne i smarujące (fotografia 8).

Fotografia 8. Preparat do konserwacji i zabezpieczania styków

Czyszczenie tworzyw sztucznych

Pracujące urządzenia elektryczne ulegają zabrudzeniom na skutek ich normalnej obsługi, ale także dlatego, że poprzez zjawiska elektrostatyczne przyciągają kurz i drobiny innych zanieczyszczeń, jak dym papierosowy czy toner. Płaskie powierzchnie obudów są stosunkowo łatwe do czyszczenia, ale też są rzadko spotykane. Najczęściej obudowa urządzenia na nieregularny kształt z wieloma zagłębieniami, szczelinami i kratkami wentylacyjnymi. Do tego powierzchnia nie jest idealnie gładka, a raczej porowata.

Fotografia 9. Pianka do czyszczenia plastiku i innych tworzyw sztucznych

Aby zaoszczędzić dużo czasu i wysiłku, warto stosować preparaty przeznaczone do czyszczenia takich komponentów. Doskonałym rozwiązaniem jest pianka do plastiku (fotografia 9), która dzięki swej konsystencji delikatnie wnika w szczeliny i nie zacieka do wnętrza obudowy i urządzenia.

Rozpuszcza silne zabrudzenia, odciski palców, kurz, smugi czy osady z nikotyny, a po wytarciu pozostawia powłokę antystatyczną.

Czasami zdarza się, że na obudowie urządzenia znajduje się etykieta samoprzylepna. Niekiedy trudno jest taką nalepkę usunąć tak, by nie porysować powierzchni obudowy. Ponadto miejsce, w którym się znajdowała, jest szczególnie podatne na zabrudzenia z powodu nieusuniętych resztek kleju. W takiej sytuacji niezbędny jest preparat LABEL KILLER (fotografia 10), który znakomicie usuwa wszystkiego rodzaju etykiety samoprzylepne. Substancje zawarte w produkcie działają na klej eliminując, jego przyczepność. Nie oddziałuje z większością materiałów czyszczonych powierzchni. Dodatkowo preparat łatwo usuwa naturalne tłuszcze, żywicę czy odciski palców.

Fotografia 10. Środek do usuwania etykiet samoprzylepnych
Fotografia 11. Preparat do czyszczenia ekranów wyświetlaczy

Szczególnym rodzajem powierzchni z tworzywa sztucznego jest ekran monitora LCD/TFT. Na powierzchni ekranu widoczne są najmniejsze smugi i odciski palców, a czyszczenie w niewłaściwy sposób pozostawia drobinki kurzu np. ze ściereczki, a w najgorszym przypadku może nawet doprowadzić do porysowania delikatnej powierzchni. Spośród profesjonalnych preparatów warto używać SCREEN TFT (fotografia 11), który jest antystatycznym preparatem czyszczącym w sprayu, spełniającym wymagania użytkowników monitorów komputerowych i ekranów telewizyjnych.

Pianka SCREEN TFT znakomicie usuwa kurz, tłuszcz, osady z nikotyny czy ślady palców i nie powoduje żadnych zadrapań ani smug. Dzięki właściwościom antystatycznym pozwala na długo zachować czysty ekran. Bardzo skutecznie czyści: szkło, metale, emalię, lakier. Nie zawiera rozpuszczalników i nadaje się do czyszczenia PCV, ABS, żywicy poliamidowej, szkła akrylowego i poliwęglanu. Polecany jest do wyświetlaczy TFT i LCD w: monitorach komputerowych, laptopach, telefonach komórkowych, kamerach, ekranów dotykowych, płyt CD i DVD, skanerów, kopiarek.

Podsumowanie

Omówione preparaty to tylko niewielka część bogatej oferty rynkowej. Dostępnych jest wiele specjalizowanych środków jak, np. cała seria CLENSER INK do czyszczenia i udrażniania głowic drukarek atramentowych czy preparaty przeznaczone do czyszczenia głowic magnetycznych.

W poszukiwaniu odpowiedniego środka warto zajrzeć do oferty takich firm, jak Micro Chip Elektronic czy Semicon.

Damian Sosnowski, EP

Artykuł ukazał się w
Elektronika Praktyczna
sierpień 2020
DO POBRANIA
Pobierz PDF Download icon

Elektronika Praktyczna Plus lipiec - grudzień 2012

Elektronika Praktyczna Plus

Monograficzne wydania specjalne

Elektronik czerwiec 2021

Elektronik

Magazyn elektroniki profesjonalnej

Raspberry Pi 2015

Raspberry Pi

Wykorzystaj wszystkie możliwości wyjątkowego minikomputera

Świat Radio czerwiec 2021

Świat Radio

Magazyn krótkofalowców i amatorów CB

Automatyka Podzespoły Aplikacje maj 2021

Automatyka Podzespoły Aplikacje

Technika i rynek systemów automatyki

Elektronika Praktyczna czerwiec 2021

Elektronika Praktyczna

Międzynarodowy magazyn elektroników konstruktorów

Elektronika dla Wszystkich czerwiec 2021

Elektronika dla Wszystkich

Interesująca elektronika dla pasjonatów