Zaloguj
Wielu osobom zdarza się zapomnieć o konieczności zamknięcia drzwi do domu lub mieszkania. Oprócz niebezpieczeństwa wtargnięcia osób niepożądanych, dłuższe otwarcie drzwi może powodować także wychłodzenie mieszkania, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.
Przedstawione urządzenie sygnalizuje taką sytuację za pomocą buzzera piezoelektrycznego oraz migających, czerwonych diod LED, włączanych z regulowanym opóźnieniem. Ponadto, możliwe jest automatyczne włączenie oświetlenia podczas otwierania drzwi, na czas regulowany osobnym potencjometrem. Próg załączania/wyłączania lampy jest również ustawiany w sposób ciągły. Można również używać układu jako prostego wyłącznika zmierzchowego. Może on także natychmiastowo sygnalizować otwarcie drzwi (rozwarcie kontaktronu), co umożliwia zastosowanie go jako alarmu. Użycie zamiast stycznika kontaktronowego przełącznika NC daje możliwość dowolnego zastosowania układu do sygnalizacji różnorodnych zdarzeń.
Schemat ideowy przestawiono na rys. 1. Sercem układu jest popularna kostka 4093 (U2). Kontaktron podłączony jest do wejścia X2, a sygnał z niego, poprzez filtr R4, C9 jest podawany na wejścia 1–2 negatora U2A.
Pojawienie się na jego wyjściu stanu wysokiego (otwarcie drzwi) powoduje rozładowanie kondensatora C8 przez odpowiednio: potencjometr P1 (dla trybu opóźnionej sygnalizacji, czyli trybu normalnego) lub przed diodę D1 i częściowo przez rezystor R1. Dzięki takiemu układowi, wybieranemu przełącznikiem JP1, możliwe jest szybkie włączenie alarmu (powolne ładowanie C8 przez R1 o dużej wartości) lub opóźnione włączenie i szybkie wyłączenie sygnalizacji po ponownym zamknięciu drzwi (ładowanie C8 przez D2). Pojawienie się stanu wysokiego na nóżce 12 U2 włącza generator zbudowany na bramce U2D, która kluczuje tranzystory T1 i T2. Układ sterowania przekaźnika można rozpatrywać jako osobny blok urządzenia. Jeżeli kontaktron zostanie rozwarty, na rezystorze R9 pojawi się się stan wysoki. Jeżeli zwarto piny 1–2 złącza JP2, zostanie on podany na wejście bramki U2C. Jeżeli w tym samym czasie oświetlenie zewnętrzne będzie wystarczająco słabe, bramka wystawi na wyjście stan niski, co spowoduje szybkie naładowanie C12 przez obwód D4, R12. Układ Darlingtona T4, T5 włączy przekaźnik. Podobny efekt uzyskamy, jeżeli naciśnięty zostanie dodatkowy przycisk włączania lampy, wpięty do złącza X6. Gdy złącze JP2 zostanie ustawione w pozycji zwarcia pinów 2–3, samo ściemnienie się zewnętrznego oświetlenia włączy przekaźnik. Po ustaniu pobudzenia (zamknięcie drzwi, zwolnienie klawisza włączania lampy lub rozjaśnienie otoczenia), kondensator rozładuje się w czasie, ustalonym położeniem suwaka potencjometru P3 oraz wartością R13. Przekaźnik zostanie wyłączony. Lampę można w razie potrzeby wyłączyć dodatkowo przyciskiem, wpiętym do wejścia X5, o ile pobudzenie układu już nie występuje.
Montaż i uruchomienie
Urządzenie zmontowane prawidłowo na płytce pokazanej na rys. 2 powinno działać od razu.
Konieczne jest odpowiednie wyregulowanie potencjometrów w celu uzyskania pożądanych czasów opóźnień i progu przełączania. Jako przełącznik JP1 warto zastosować odpowiednio ukryty przełącznik jednobiegunowy lub lepiej stacyjkę w konfiguracji SPDT, jak w centralkach alarmowych. Należy pamiętać, że wyłącznik lampy, jak i wspomniany przełącznik, nie powinny być oddalone od płytki układu ze względu na możliwe zakłócenia EMC. Kontaktron oraz włącznik lampy można zamontować na dłuższych przewodach, gdyż w ich obwodach zastosowano odpowiednie filtry RC. W razie potrzeby można zmodyfikować wartości współpracujących kondensatorów C9 i C13. Bezpiecznik F1 należy dobrać stosownie do planowanej mocy lampy. Układ zasilany jest napięciem stałym, doprowadzonym do złącza X1. Odpowiednio do zastosowanego obciążenia sygnalizatora należy dobrać radiatory dla elementów U1 oraz T2.
Przemysław Musz
