Zaloguj
Zasilanie popularnymi ściemniaczami odbiorników energii o dużej indukcyjności, jakimi są na przykład transformatory zasilające popularne żarówki halogenowe, było utrudnione, a czasami niemożliwe. Zastosowanie wyspecjalizowanego układu scalonego typu LS7631, przeznaczonego głównie do sterowania zasilaniem obciążeń indukcyjnych pozwoliło na realizację regulacji mocy niskonapięciowych, typowo zasilanych z transformatorów, żarówek halogenowych i silników prądu przemiennego. Po wyłączeniu oświetlenia układ potrafi zapamiętać (w jednym z trybów pracy) ostatnio ustawione natężenie siły światła i po ponownym włączeniu przywrócić jego pierwotną wartość. Jako element wykonawczy pracuje triak.
Ściemniacz ma trzy podstawowe funkcje sterowania oświetleniem, w zależności od położenia zworki:
1. Brak zworki
- krótkotrwałe naciśnięcie daje naprzemienne włączanie i wyłączanie oświetlenia. Ostatnio ustawione natężenie światła jest zapamiętywane.
- przytrzymanie klawisza powoduje rozjaśnianie oświetlenia, które trwa aż do momentu puszczenia klawisza. Ponowne przytrzymanie klawisza powoduje ściemnianie, kolejne ponowne rozjaśnianie oświetlenia.
- długotrwałe przytrzymywanie przycisku powoduje naprzemienne rozjaśnianie i ściemnianie oświetlenia w pełnym zakresie zmian.
2. Zworka w pozycji A
- krótkotrwałe naciśnięcie powoduje naprzemienne włączanie i wyłącznie oświetlenia z pełną mocą,
- przytrzymanie klawisza przy wyłączonym oświetleniu powoduje jego włączenie z minimalną mocą i stopniowe rozjaśnianie aż do osiągnięcia pełnej mocy. Przy włączonym oświetleniu wciśnięcie i przytrzymanie przycisku powoduje rozjaśnianie lub naprzemiennie ściemnianie oświetlenia.
- długotrwałe przytrzymywanie przycisku powoduje naprzemienne rozjaśnianie i ściemnianie oświetlenia w pełnym zakresie zmian.
3. Zworka w pozycji B
- krótkotrwałe naciśnięcie powoduje naprzemienne włączanie i wyłącznie oświetlenia z pełną mocą,
- przytrzymanie klawisza przy wyłączonym oświetleniu powoduje jego włączenie z minimalną mocą i stopniowe rozjaśnianie aż do osiągnięcia pełnej mocy. Przy włączonym oświetleniu powoduje zmiany jasności odbywające się „w jednym kierunku”. Kolejne przytrzymywanie przycisku powoduje etapowe rozjaśnianie oświetlenia. Dopiero po dojściu do pełnej mocy kierunek zmian zostaje odwrócony i następne przyciśnięcia powodują stopniowe ściemnianie oświetlenia. Kierunek zmian zostaje ponownie odwrócony po kolejnym dojściu mocy światła do maksimum.
- długotrwałe przytrzymywanie przycisku powoduje naprzemienne rozjaśnianie i ściemnianie oświetlenia w pełnym zakresie zmian.
Wybór sposobu działania odbywa się za pomocą zworki J1.
Schemat elektryczny ściemniacza przedstawiono na rys. 1. Głównym elementem sterującym jest specjalizowany układ scalony LS7631.
Urządzenie jest zasilane bezpośrednio z sieci energetycznej, dlatego może znajdować się na jej potencjale. Rezystor R6, kondensator C6 i dioda Zenera DZ1 stanowią obwód redukujący napięcie sieci do wartości ok. 5,6 V, dzięki czemu możliwe jest prawidłowe zasilanie układu U1. Kondensatory C2 i C4 filtrują napięcie zasilające układ. Wszystkie wcześniej omówione funkcje są realizowane za pomocą włącznika SW, który w momencie naciśnięcia go przez użytkownika zwiera do plusa zasilania końcówkę 6 układu U1. Obwód złożony z elementów R4 i C3 stanowi zewnętrzny obwód oscylatora układu LS7631. Elementem wykonawczym, sterowanym z końcówki 8 U1 za pośrednictwem diody D1 jest triak Q1, który steruje przepływem prądu przez obciążenie, a więc umożliwia regulację natężenia światła. Dławik L1 wraz z kondensatorem C5 w znacznym stopniu obniżają poziom zakłóceń wytwarzanych podczas przełączania.
Ze względu na to, że całe urządzenie może znajdować się na potencjale sieci, montaż należy przeprowadzić szczególnie starannie, pamiętając o zachowaniu podstawowych środków ostrożności podczas uruchamiania. Cały układ jest niewielki i bez trudności powinien zmieścić się w typowej, plastykowej puszce podtynkowej, a na zewnątrz należy wyprowadzić jedynie włącznik SW.
Na rys. 2 przedstawiono dwa warianty podłączenia układu do instalacji oświetleniowej. W pierwszym obwód żarówki jest dołączony standardowo – bezpośrednio do układu ściemniacza, a w drugim poprzez transformator do zasilania żarówek 12 V.
Na koniec ważna uwaga: należy pamiętać, że układ raz dołączony do sieci energetycznej gromadzi energię w elementach pojemnościowych, dlatego wszelkie operacje uruchomieniowe lub serwisowe należy przeprowadzać tylko przy odłączonym zasilaniu i rozładowanych kondensatorach C5 i C6.
GB
