wersja mobilna | kontakt z nami

Zegar tekstowy

Numer: Listopad/2015

Zdarza się, że w dzisiejszym, zabieganym życiu codzienne czynności mamy zaplanowane z dokładnością do minut. W dotrzymaniu terminów zaplanowanych zajęć może nam pomóc zegarek inny niż wszystkie - z funkcją budzika i nietypową prezentacją godziny. Rekomendacje: nietuzinkowy, pomysłowy zegar, który będzie ozdobą niejednego wnętrza.

Pobierz PDFMateriały dodatkowe

Urządzenie to typowy zegar odmierzający czas. Tym, co wyróżnia go wśród innych zegarów jest sposób prezentowania czasu - wskazania godzin i minut są wyświetlane nie za pomocą cyfr, ale słownie. Słowa są wycięte w specjalnie przygotowanym panelu/maskownicy i podświetlane przez odpowiednio rozmieszczone diody LED. Panel główny pokazuje czas z dokładnością do 5 minut, a zainstalowane 4 dodatkowe diody zwiększają precyzję wskazań do 1 minuty. Korzystanie z zegara może wydawać się trudne, jednak po jednym czy dwóch dniach okazuje się bardzo łatwe.

Rysunek 1. Schemat ideowy zegara tekstowego

Układ ma funkcję budzika i bateryjne podtrzymanie czasu w wypadku zaniku zasilania. Do odliczania czasu zastosowano popularny układ zegara RTC - PCF8583, a całe urządzenie jest sterowane przez mikrokontroler ATmega16 taktowny za pomocą rezonatora kwarcowego 16 MHz.

Schemat ideowy zegara pokazano na rysunku 1. Jak wspomniano, do odmierzania czasu jest używany układ zegara RTC z interfejsem szeregowym I²C - PCF8583. Jego zaletą jest niewielki pobór mocy, co ma duże znaczenie dla zasilania awaryjnego. Linie danych i zegarowa (wyprowadzenia PD5 i PD6 mikrokontrolera) są zasilane za pomocą rezystorów 4,7 kΩ wymaganych przez specyfi kację I²C.

Fotografia 2. Pojedynczy pasek z filcu naklejony na matrycy (opis w tekście)

Fotografia 3. Wykonanie matrycy - rozdzielenie napisów (opis w tekście)

Zawartość wewnętrznego rejestru słowa adresowego jest automatycznie zwiększana o 1 po każdym zapisie lub odczycie bajtu (autoinkrementacja). Wyprowadzenie linii adresu A0 jest wykorzystane do sprzętowego programowania adresu umożliwiając dołączenie do magistrali dwóch układów PCF8583 bez żadnych dodatkowych obwodów.

Pierwsze 9 bajtów pamięci jest zajmowane przez funkcję kalendarza. Kolejne 8 bajtów stanowi rejestr alarmu W zależności od zawartości rejestru sterowania/stanu jest wybierany tryb pracy zegara. W trybie zegara wskazania czasu i daty są liczbami BCD. W trybie licznika zdarzeń układ jest wykorzystywany do zliczania impulsów podawanych na wejście oscylatora (OSCO pozostaje niepodłączone).

Fotografia 4. Wskazanie godziny 8:14

Fotografia 5. Wskazanie godziny 9:15

Licznik przechowuje do 6 cyfr dziesiętnych. Gdy jeden z liczników (komórki pamięci od 00 do 07) jest odczytywany, zawartość wszystkich liczników jest przepisywana do zatrzasków na początku cyklu odczytu. Ten sposób zapobiega błędom w wyniku przeniesień podczas odczytu.

Do załączania zasilania diod LED niezbędne są drivery, w których roli typowo są stosowane tranzystory. Ze względu na wymaganą, dużą liczbę tranzystorów zastosowano drivery scalone typu ULN2003. Dodatkowo, użyto 2 tranzystorów typu BC327. Podświetlanie komunikatów tekstowych wykonano za pomocą diod SMD połączonych równolegle. Ich prąd jest ograniczany za pomocą rezystorów 220 Ω.

Fotografia 6. Wskazanie godziny 7:33

Fotografia 7. Wskazanie godziny 11:37

Odpowiednio rozmieszczone diody mają za zadanie podświetlenie na specjalnym panelu wyrazów. Sama idea sterowania diodami jest nieskomplikowana i można ją podzielić na dwie części, tzn. część godzinową oraz część minutową. Zegar wyposażono również w buzzer, który służy jako sygnalizator akustyczny budzika.

Do wyprowadzeń PB3...PB6 dołączono diody pokazujące minuty, natomiast do PB0...PB2 doprowadzono przyciski. Zegar jest zasilany napięciem z zakresy 9...12 VDC z zewnętrznego zasilacza. Jego napięcie jest obniżane przez stabilizator LM78M05. Jego napięcie wyjściowe służy do zasilania zegara i diod LED.

Przygotowanie matrycy

Przed złożeniem matrycy należy ją odpowiednio przygotować. Od tyłu płytki należy dokleić osłony, które będą oddzielały napisy od siebie. Ja używałem do tego celu samoprzylepnego filcu pociętego na paski o szerokości 3 mm. Odpowiednio przycięte paski należy nakleić na matrycę, jak pokazano na fotografii 2. Efekt końcowy, który trzeba uzyskać, pokazano na fotografii 3. Oddzielenie poszczególnych napisów od siebie jest konieczne, aby nie było prześwitów pomiędzy komunikatami.

Obsługa zegara

Interfejs użytkownika składa się z trzech przycisków. W trybie pracy jako zegar przyciskiem S1 włączamy lub wyłączamy obsługę budzika. Krótki pisk potwierdza wyłączenie, natomiast długi świadczy o tym że budzik został włączony. Naciskanie na przycisk S2 powoduje cykliczne przechodzenie do wyświetlania ustawionej godziny alarmu (budzenia) lub wskazań aktualnej godziny.

Przyciśnięcie przycisku S3 na odpowiednim widoku powoduje wejście w tryb ustawiania zegara lub budzika. Przyciski S1 i S3 służą w tym trybie do zwiększania/zmniejszania nastawy godziny, natomiast po przyciśnięciu S2 przechodzimy do ustawienia minut, a następnie do normalnej pracy.

Rysunek 8. Schemat montażowy zegara tekstowego

Odczytywanie godziny jest łatwe. Gdy na matrycy jest podświetlany napis "pięć" i jedna dioda, to oznacza "sześć". Gdy "pięć" plus dwie diody, to "siedem". Jeżeli świecą same diody bez "pięć" oznacza to liczbę od 0 do 4. Przykłady wyświetlanych wskazań czasu pokazano na fotografiach:

Na fotografii 4 - 8:14.
Na fotografii 5 - 9:15.
Na fotografii 6 - 7:33.
Na fotografii 7 - 11:37

Wykaz elementów

Rezystory: (SMD 1206)
R1...R24, R30: 220 Ω
R25, R26, R31, R32, R33: 4,7 kΩ

Kondensatory: (SMD 1206)
C1, C6, C10, C11: 100 nF
C2: 22 pF
C3: 47 µF (elektrolit.)
C4, C5: 33 pF
C7...C9: 100 µF/16 V (elektrolit.)

Półprzewodniki:
D1, D2: diody Schottky (SMB)
LED1...LED97: dioda LED SMD 1206
IC1, IC2: ULN2003 (SO-16)
IC3: ATmega16A (TQFP-44)
IC4: PCF8583T (SO-8)
IC5: 7805DT
Q1, Q2: BC527 (TO-92)

Inne:
G1: bateria CR2430 z gniazdem
S1...S3: przyciski np. Omron B3F-3100
X1: gniazdo zasilacza
Q3: kwarc 32768 kHz
Q4: kwarc 16 MHz
SG1: buzzer 5 V z generatorem

Montaż i uruchomienie

Schemat montażowy zegara pokazano na rysunku 8. Montaż należy zacząć od przylutowanie wszystkich rezystorów. Kolejnym krokiem jest przylutowanie diod, wykonanie zworki (fotografia 9) oraz reszty komponentów elektronicznych. Następnie, jeśli użyliśmy "czystego" mikrokontrolera, programujemy go oraz ustawiamy fusebity, jak na rysunku 10.

Fotografia 9. Wykonanie zworki na płytce

Rysunek 10. Ustawienie fusebitów

Rysunek 11. Propozycja wykonania matrycy z napisami

Po poprawnym zmontowaniu ze sprawdzonych komponentów zegar powinien zadziałać od razu po załączeniu zasilania. Do zasilania awaryjnego zegara służy bateria litowa CR2430 . Propozycję wykonania matrycy pokazano na rysunku 11.

Adrian Wypenda
adrian359@poczta.onet.pl

Pozostałe artykuły

Watch. Zegarek naręczny. cz. 1

Numer: Grudzień/2015

Współczesny świat pędzi szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Szybki rozwój technologii, elektroniki i najnowsze obszary ich zastosowań powodują, że już nie wyobrażamy sobie życia bez wielu urządzeń, które jeszcze do niedawna uważalibyśmy za zbędne gadżety. Rekomendacje: własnoręcznie wykonany smartwatch przyciągnie spojrzenie wielu ciekawskich oczu.

Miniaturowy licznik czasu pracy

Numer: Grudzień/2015

Wiele urządzeń, jak filtry uzdatniające wodę czy maszyny przemysłowe, musi regularnie przechodzić przeglądy serwisowe. Niniejsze urządzenie pozwala zmierzyć, jak długo one pracują. Niewielkie gabaryty i czytelny wyświetlacz ułatwiają montaż oraz eksploatację. Rekomendacje: licznik przyda się do zamontowania w każdym urządzeniu, które wymaga przeglądów okresowych.

Podwójny zasilacz Phantom

Numer: Grudzień/2015

Podwójny, niezależny zasilacz, przeznaczony do polaryzacji mikrofonów pojemnościowych napięciem +48 V. Wbudowany transformator zasilający i kompaktowe wymiary płytki umożliwiają zainstalowanie zasilacza w dowolnym urządzeniu elektroakustycznym. Rekomendacje: urządzenie w szczególności przyda się konstruktorom i serwisantom sprzętu audio oraz do testowania mikrofonów.

"Cyfrowy" regulator natężenia oświetlenia

Numer: Grudzień/2015

Regulator umożliwia wygodne sterowanie natężeniem oświetlenia wykonanego z żarówek. Nie nadaje się do współpracy z typowymi świetlówkami energooszczędnymi i diodami LED chyba, że są one przystosowane do współpracy z typowymi ściemniaczami. Podobnych rozwiązań jest wiele i chyba każdy elektronik przynajmniej raz wykonywał "ściemniacz", jednak to urządzenie wyróżnia się brakiem potencjometru, który jest najbardziej ...

Sterownik silników z interfejsem DMX

Numer: Listopad/2015

W Elektronice Praktycznej opublikowano wiele projektów urządzeń wyposażonych w interfejs DMX. Były to głównie urządzenia przetwarzające sygnał DMX lub manipulatory. Tym razem zostanie opisany układ wykonawczy, który może sterować silnikami poruszającymi elementami sceny (zasłony, postacie, ustawienia świateł itp.). W wersji bazowej ma możliwość zasilania 3 silników, ale łatwo urządzenie można rozbudować, tak aby można ...

Mobilna
Elektronika
Praktyczna

Elektronika Praktyczna

 2017

PrenumerataePrenumerataKup w kiosku wysyłkowym

Elektronika Praktyczna Plus

lipiec - grudzień 2012

Kup w kiosku wysyłkowym